Anasayfa / Home Page / Sayılar / Isues

2003 21(2)

İÇİNDEKİLER / CONTENTS

 

Burak GÜNALP Gelişmekte Olan Ülkelerde Optimal Devlet Hacmi 1

Hakan MIHÇI

Sevinç MIHÇI

Türkiye'nin Yakın Dönemdeki İnsani Gelişme Eğilimleri                               

 

21

Hatice Karaçay ÇAKMAK                                                            

 

Kalkınma İktisadı Literatüründe Gelişme Kavramının Evrimi

49

Şadiye TÜRKMEN                                                                

Türkiye'de Tüketici Harcama Grubu Zaman Serilerinin 

Mevsimsellik ve Durağanlık Özellikleri

 

69

Nasip BOLATOĞLU

                                                               

Vergi Düzleştirme Hipotezinin Türkiye İçin Geçerliliği Üzerine 

Bir Uygulama 

 

97

Selçuk CİNGİ

M. Cahit GÜRAN

                              

Türkiye'de İktisadi Kalkınmayı Tehdir Eden Sorun: Eğitim

109

M. Cahit GÜRAN

Umur TOSUN                                                           

Yolsuzlukla Mücadele Olgusu ve Türkiye Açısından Bir Değerlendirme

139

Leyla Şentürk ÖZER

                                                               

Satış Elemanı Performans Değerlendirme Kriterlerine 

Yönelik Literatür Araştırması 

169

Dağlar EKŞİ

                                                             

4814 Sayılı Kanun ile Değişik 3167 Sayılı Çek Hamillerinin Korunması ve Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Açısından Karşılıksız Çek 

 

205

Mustafa KILIÇ                                                           

Türkiye'de Camilerin Norm Kadrolarının Belirlenmesinde Bir Model Önerisi   

 

229

Hilal ONUR

 

 

Yazarlara Duyuru

(Notes for Contributors)

Öteki Sorunsalının "Alterite" Kavramı Çerçevesinde Yeniden Okunması Üzerine Bir Deneme

 

 

 

255

 

 

279

 

 

 

 

 

Dergimizin bu sayısında yer alan makaleleri değerlendiren hakemlerimize teşekkürlerimizi sunarız.
We gratefully acknowledge the referees who kindly helped us evaluating the articles for the current issue of our journal
.

 

HAKEMLER / REFEREES

Ersoy AKINCI Hacettepe Üniversitesi
Okan AKTAN Hacettepe Üniversitesi
Kuter ATAÇ Hacettepe Üniversitesi
Doğan Yaşar AYHAN Başkent Üniversitesi
Necimiddin BAĞDADİOĞLU   Hacettepe Üniversitesi
Selçuk CİNGİ Hacettepe Üniversitesi
Tarkan ÇAVUŞOĞLU Hacettepe Üniversitesi
 Lütfü ERDEN Hacettepe Üniversitesi
Burak GÜNALP Hacettepe Üniversitesi  
M. Cahit GÜRAN  Hacettepe Üniversitesi
Bahtışen KAVAK Hacettepe Üniversitesi
Levent KORKUT  Hacettepe Üniversitesi
Doğan N. LEBLEBİCİ Hacettepe Üniversitesi
Hilal ONUR Hacettepe Üniversitesi
M. Kemal ÖKTEM Hacettepe Üniversitesi
Uğur ÖMÜRGÖNÜLŞEN  Hacettepe Üniversitesi
Çağlar ÖZEL  Hacettepe Üniversitesi
Aylin ÖZMAN Hacettepe Üniversitesi
Hamza UYGUN Hacettepe Üniversitesi
Burçin YERELİ Hacettepe Üniversitesi

 

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE OPTİMAL DEVLET HACMİ

 

Burak GÜNALP

(Yrd. Doç Dr., Hacettepe Üniversitesi, İktisat Bölümü, 06800, ANKARA)

   

Özet:

 

Bu çalışma, Barro (1989, 1990) tarafınca ortaya konulan teorik çerçeveden hareketle Karras’ın (1996, 1997) geliştirdiği ampirik yöntemi kullanarak devlet harcamalarının verimliliği ve optimal devlet hacmine ilişkin tahminler yapmaktadır. Çalışma 27 gelişmekte olan ülke için 1985-2000 dönemine ait yıllık veriler kullanmaktadır. Tahmin sonuçları, devletin tüketim harcamalarının verimli olduğu yönündeki hipoteze destek vermektedir. Bununla birlikte, söz konusu harcamaların, ortalama olarak, optimal düzeyin altında olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Optimal devlet hacmi ortalama bir gelişmekte olan ülke için %23.8 olarak tahmin edilmiştir. Bu rakam örnekleme ait ortalama devlet hacmi rakamından (%13) daha büyük olduğu için, bu sonuç, devletin tüketim harcamalarının ortalama olarak optimal düzeyin altında olduğu bulgusuyla tutarlıdır. Çalışmanın sonuçları, devlet harcamalarının marjinal verimliliği ile devlet hacmi arasında negatif yönlü bir ilişkinin varlığını da desteklemektedir. Bu, kamu sektörü ne kadar küçükse verimliliğinin o kadar yüksek olduğu anlamına gelmektedir.

 

Abstract:

 

The Optimal Government Size in Developing Countries

 

This paper estimates the productivity of government services and the optimal government size by employing the empirical methodolgy developed by Karras (1996, 1997) which is based on the theoretical framework of Barro (1989, 1990). The study uses  annual data from 1985 to 2000 for 27 developing countries. Empirical results support the hypothesis that government consumption expenditures are significantly productive. However, it is also found that government services are, on average, underprovided. The optimal government size is estimated to be 23.8% for the average developing country. Since it is greater than the sample average of government size (13%), this result is consistent with the finding that government services are underprovided. The results further support that the marginal productivity of government services is negatively related to government size. This means that the smaller the public sector is, the higher its productivity.  

 

TÜRKİYE’NİN YAKIN DÖNEMDEKİ İNSANİ GELİŞME EĞİLİMLERİ

 

Hakan MIHÇI

(Yrd. Doç. Dr., Hacettepe Üniversitesi, İktisat Bölümü, 06800, ANKARA)

hakan@hacettepe.edu.tr

 

Sevinç MIHÇI

(Dr., Hacettepe Üniversitesi, İktisat Bölümü, 06800, ANKARA)

sevinc@hacettepe.edu.tr

 

Özet:

 

Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye’nin insani gelişme alanında yakın dönemde gösterdiği ilerlemeyi farklı ülke gruplarıyla karşılaştırmalar yaparak değerlendirmek ve bu alanda daha ileri aşamalara ulaşılabilmesi için nelerin yapılması gerektiğini saptamaktır. Çalışmadan elde edilen bulgular Türkiye’nin son çeyrek yüzyılda insani gelişme alanında hızlı ilerleyen ülkeler arasında yer aldığını göstermektedir. Bununla birlikte, benzer gelişmişlik düzeyine sahip ülke gruplarıyla yapılan karşılaştırmalarda, Türkiye’nin göreli konumunda ciddi bir iyileşmenin gözlenmediği anlaşılmaktadır. Ayrıca, insani gelişme alanında elde edilen kazanımlar ülke içinde eşit olarak dağıtılamamakta, eşitsizlikler coğrafi bölgelerden toplumsal cinsiyete kadar uzanan geniş bir yelpazede kendisini göstermektedir.

 

Abstract:  

Recent Trends of  Human Development in Turkey

 

In this study, it has been attempted to evaluate recent trends of human development in Turkey through comparing  her trends with different group of countries and to identify necessary means for attaining higher levels of human development. It has been shown that Turkey is among the countries that have rapid improvements in terms of human development for the last quarter of the twentieth century.  However,  the comparison with similar developing countries has been indicated that Turkey has not been able to improve its relative position  significantly. In addition, improvements in human development area within the country has not been shared equally either among the geographical regions or  between the genders besides the various imbalances. 

 

KALKINMA İKTİSADI LİTERATÜRÜNDE GELİŞME KAVRAMININ EVRİMİ

 

Hatice KARAÇAY ÇAKMAK

(Dr., Hacettepe Üniversitesi, İktisat Bölümü, 06800, ANKARA)

 

Özet:

 

Kalkınma iktisadı bir alt disiplin olarak ortaya çıktığı dönemden, bugüne, oldukça farklı bir nitelik kazanmıştır. 1950 - 1960’lı yılların “geleneksel kalkınma yaklaşımı”nın gelişmişlik kavramına bakış açısı ve buna paralel olarak az gelişmişlik problemini  çözmek için ortaya attığı politika önermeleri radikal bir yeniden yapılanmaya uğramıştır. Bu çerçevede, çalışmada, kalkınma iktisadının doğuşundan günümüze kadar geçen sürede karşılaştığı problemleri ve yeni arayışları ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, özellikle “gelişme“  kavramının değişen yapısı ele alınmıştır.  Diğer bir ifade ile, bu çalışmada kalkınma iktisadının ve gelişme kavramının evrimi incelenmiştir.

 

Abstract:

 

The Evolution of Concept of “Development” in the Literature of Development Economics

 

From the time when development economics has become a subdiscipline after the second World War until today, development economics has gained quite different sight. 1950’s and 1960’s traditional development literature’s definition of development and parallel to this, the policy recommendations it has put forward in order to cope with less development have gone under radical changes and thus development concept has been reevaluated under different perspectives. This study aims to clarify how the development literature progressed until today, which dilemmas it has faced and the new approaches to this literature. In other words, in this study the evolution of the development concept and development economics have been evaluated.

 

 

TÜRKİYE’DE TÜKETİCİ HARCAMA GRUBU ZAMAN SERİLERİNİN MEVSİMSELLİK VE DURAĞANLIK ÖZELLİKLERİ

 

Şadiye TÜRKMEN

(Dr., Hacettepe Üniversitesi, İktisat Bölümü, 06800, ANKARA)

sadiye@hacettepe.edu.tr

 

Özet:

 

Bu çalışmada, 1987:1-2003:1 dönemi için Türkiye’de tüketici mal grupları reel harcama serilerinin mevsimsellik ve durağanlık özellikleri, yapısal kırılmalı birim kök testleri yardımıyla araştırılmaktadır. Gıda-içki harcamaları deterministik mevsimsellik ile hem yarı-yıllık hem de yıllık frekanslarında stokastik mevsimsellik izleyen durağan olmayan bir süreç olarak bulunmaktadır. Dayanıklı tüketim malları, yarı dayanıklı-dayanık-sız mallar ve enerji-ulaştırma-haberleşme harcamaları deterministik mev-simsellik ile yarı-yıllık frekans stokastik mevsimselliğine sahip durağan olmayan değişkenlerdir. Hizmetler, stokastik olmayan oldukça güçlü bir deterministik mevsimselliğe sahip durağan olmayan bir süreç izlemektedir. Mevsimsel olmayan konut sahipliği ise iki yapısal kırılmalı trend etrafında durağan bir değişkendir.

 

Abstract:

 

Seasonality and Stationarity of Turkish Consumer Expenditure Categories

 

This paper investigates the time series properties for seasonality and stationarity of quarterly Turkish real consumer expenditures over the period 1987:1-2003:1 with the aid of the unit root tests with structural breaks. The results indicate that food and beverages, which is a non-stationary process exhibits a combination of deterministic and semi-annual and annual stochastic seasonality. Durables, semi durables nondu-rables, and energy-transportation-communication follow a semi-annual stochastic plus deterministic seasonal paths under a unit root process. Services, on the other hand, is a non-stationary process, which has only deterministic seasonality. However, ownerships of dwelling, which has no seasonal pattern is found as a stationary process around a trend with double structural breaks.  

 

 

VERGİ DÜZLEŞTİRME HİPOTEZİNİN TÜRKİYE İÇİN GEÇERLİLİĞİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA

 

Nasip BOLATOĞLU

(Dr., Hacettepe Üniversitesi, İktisat Bölümü, 06800, ANKARA)

 

 

Özet:

 

Hükümetler bütçe açıklarının finansmanı amacıyla, borçlanma yanında  vergilendirme ya da parasal genişleme yöntemlerine de başvurabilmek-tedirler. Ancak her iki yöntem de sosyal bir maliyet içermektedir. Söz konusu maliyetin minimize edilmesi yoluyla, optimum maliye ve para politikaları belirlenebilmektedir. İlk olarak Barro (1979) tarafından ileri sürülen ve daha sonra Mankiw (1987) tarafından geliştirilen vergi düzleştirme hipotezi, vergi ve enflasyon oranlarının zaman içerisinde düz bir şekilde yayıldığını ortaya koymaktadır. Ayrıca her iki değişken arasında uzun dönemli bir ilişkinin de varlığını ileri sürmektedir. Bu çalışmada Genel Bütçe vergi gelirleri baz alınarak, Türkiye için hipotezin geçerliliği araştırılmaktadır.

 

Abstract:

 

An Application on the Validity of Tax Smoothing Hypothesis for Turkey

 

Governments can finance their budget deficits by either levying taxes or printing money in addition to issue debt. However, both of these methods have social costs. Therefore optimum monetary and fiscal policy can be determined by minimizing these costs. The tax smoothing hypothesis which is proposed by Barro (1979) and extended by Mankiw (1987) argues that the tax and inflation rates are smoothed over time. It also implies that there is a long-run relationship between these two variables. This paper investigates the Turkish evidence on the hypothesis, using the general budget tax revenues.

   

TÜRKİYE’DE İKTİSADİ KALKINMAYI TEHDİT EDEN SORUN: EĞİTİM

Selçuk CİNGİ

(Prof. Dr., Hacettepe Üniversitesi, Maliye Bölümü, 06800, ANKARA)

 

M. Cahit GÜRAN

(Öğr. Gör. Dr., Hacettepe Üniversitesi, Maliye Bölümü, 06800, ANKARA)

guran@hacettepe.edu.tr

 

 Özet:

 

Ülkelerin İktisadi gelişmeleri üzerinde; fiziki faktör donanımlarının büyüklüğü kadar beşeri sermaye faktörünün niteliğinin de çok büyük bir etkisi vardır. Beşeri sermayenin niteliğini belirleyen değişkenlerden birisi de eğitimdir. Eğitim, ülkelerin sahip oldukları beşeri sermayenin kalitesini yükselterek, iktisadi büyüme-kalkınma üzerinde güçlü katkılar sağlamaktadır. Türk eğitim sistemi, hem yükseköğretim öncesi eğitim düzeylerinde hem de yükseköğretim düzeyinde ciddi nicel ve nitel sorunlar taşımaktadır. Türkiye’nin kronikleşmiş eğitim sorunlarına akılcı çözümler üretilmeksizin, sürdürülebilir bir kalkınmayı gerçekleştirebil-mesi mümkün gözükmemektedir.

 

Abstract:

 

Education: The Problem Threatening of Economic Development in Turkey

 

As well as the magnitude of the physical capital, the quality of the human capital has a significant effect on the economic development of countries. One of the most important factor that determines the quality of the human capital is education. Education contributes considerably to economic growth and development through high quality human capital. The Turkish educational system has qualitative and quantitative problems both at the higher education level and at pre-higher education levels. Unless rational solutions are generated to the chronic problems of the education, it dosen’t seem possible to achieve a sustainable development in Turkey.

 

 

YOLSUZLUKLA MÜCADELE OLGUSU VE TÜRKİYE AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME

M. Cahit GÜRAN

(Öğr. Gör. Dr., Hacettepe Üniversitesi, Maliye Bölümü, 06800, ANKARA)

 

 M. Umur TOSUN

(Öğr. Gör. Dr., Hacettepe Üniversitesi, Maliye Bölümü, 06800, ANKARA)

Özet:

 

Gelişmekte olan ülkelerin ekonomik olarak gelişmiş ülkeleri yakalamaları ekonomik büyüme performanslarına bağlıdır. Yolsuzluk, ekonomik büyümeyi ve sosyal yapıyı zayıflatmakta olduğundan söz konusu ülkelerde yolsuzluğu önlemek son derece önemlidir. Yolsuzluğun ekonomik büyüme üzerinde zararlı etkileri, yolsuzlukla mücadelede sürekli ve bilinçli stratejilere ihtiyaç göstermektedir. Bu çalışmada, Türkiye deneyimi ile gelişmekte olan bazı ülkelerin deneyimleri yolsuzluk stratejileri açısından karşılaştırılmış ve Türkiye’nin yolsuzlukları önlemede daha çok yol alması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

 

Abstract:

 

Combating Corruption and the Evaluation of Turkish Case

 

Economic convergence between developed and developing countries depends on the economic growth performance of the latter. It is important to prevent corruption in developing countries because corruption undermines the economic growth and the social structure of these countries. Since the corruption has detrimental effects on economic growth, combating corruption is needed on the basis of continous and conscious strategies. In this study, some developing country experiences are compared with the Turkish experience in terms of the corruption strategies and it is concluded that Turkey has a lot to do in curbing corruption.  

 

SATIŞ ELEMANI PERFORMANS DEĞERLENDİRME KRİTERLERİNE YÖNELİK 

LİTERATÜR ARAŞTIRMASI

 

Leyla ŞENTÜRK ÖZER

(Yrd. Doç Dr. Hacettepe Üniversitesi, İşletme Bölümü, 06800, ANKARA)

leyla@hacettepe.edu.tr

 

Özet:

 

Bu çalışma, satış elemanı performans değerlendirme literatüründen hareketle, performans değerlendirme çalışmalarında kullanılan kriterleri belirli bir sistematik içerisinde toplamaya çalışan kavramsal bir incelemeden oluşmaktadır. Konuya ilişkin literatürün incelenmesi sonucunda, performans değerlendirme kriterlerine yönelik çalışmalar, çalışma amacı, kullanılış yeri ve şekline göre ele alınmış ve performans kriterleri belirlenmiştir.

 

Abstract:  

  A Literature Review About the Performance Appraisal Criteria of Sales People

 

The objective of this study is to set a conceptual framework for the performance appraisal criteria of sales people through the review of performance appraisal literature. Performance appraisal criteria of sales people are determined after an assessment of the objectives, place and form of usage of performance appraisal studies.  

 

4814 SAYILI KANUN İLE DEĞİŞİK 3167 SAYILI ÇEK HAMİLLERİNİN KORUNMASI VE ÇEKLE ÖDEMELERİN DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN AÇISINDAN KARŞILIKSIZ ÇEK

 

Dağlar EKŞİ

(Arş. Gör., Hacettepe Üniversitesi, İşletme Bölümü, 06800, ANKARA)

 

Özet:

 

1985 yılında yürürlüğe giren 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun’da 26.2.2003 tarih ve 4814 sayılı Kanun’la köklü değişiklikler yapılmıştır. 3167 sayılı Kanun’da yapılan en önemli değişiklik, Kanun’un 16. maddesinde söz konusu olmuş ve bu madde ile, karşılıksız çek keşide edenlere değişiklikten önceki metinde hapis cezası öngörülmekteyken bu defa çek bedeli kadar ağır para cezasına hükmedilmesi uygun görülmüştür. Kuralın istisnası olarak, bu suçtan mükerrirlere hapis cezasının uygulanacağı hükme bağlanmıştır. 4814 sayılı Kanun’la sadece suça verilen ceza değiştirilmemiş; fail, şikayet hakkı, gecikme faizi gibi konularda da düzenleme yapılmıştır.

 

Bu çalışmada, öncelikle, 4814 sayılı Kanun’la yapılan değişikliğin gerekçesi üzerinde durulacak ve gerekçenin kısa bir değerlendirilmesi yapılacaktır. Daha sonra, 4814 sayılı Kanun’la değişik 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun’da düzenlenen karşılıksız çek keşide etme suçu incelenecektir. Bu inceleme yapılırken, değişiklikten önceki durum ile 2001 yılında hazırlanan taslak da karşılaştırılacaktır.

 

Abstract:

 

Matter Of Dud Cheque in Terms of “Law on Protectıon of Cheque Holders and Regulatıon of Payments by

Cheques” No. 3167 Amended wıth Law No. 4814

 

“Law On Protection Of Cheque Holders and Regulation Of Payments By Cheques” No. 3167 that was enacted in 1985 has been remarkably amended with the Law No. 4814 dated 26.2.2003. The most remarkable  amendment in Law No. 3167 was on Article 16 of the respective Law and while before the amendment, the ones who issued dud cheques were sentenced to imprisonment; it was proposed that those who issued dud cheques were to be fined in total amount dud cheque. As an exception the rule, it was proposed that those who committed the same crime for several times would be sentenced to imprisonment. Law No. 4814 not only changed the punishment of the crime but also regulated the issue in regard to doer, right to complain and delaying interest.

 

In this study, the rationale of amendment with Law No. 4814 shall be specified and a brief evaluation shall be made. Afterwards, the crime of issuing dud cheques shall be examined within the framework of “Law On Protection Of Cheque Holders and Regulation Of Payments By Cheques” No. 3167 amended with the Law No. 4814. During the analysis, there shall be comparisons between the situation before the amendment and draft prepared in 2001.

 

TÜRKİYE’DE  CAMİLERİN NORM KADROLARININ  BELİRLENMESİNDE BİR MODEL ÖNERİSİ

 Mustafa KILIÇ

(Yrd. Doç. Dr., Hacettepe Üniversitesi İşletme Bölümü,  06800, ANKARA)

 mkilic@hacettepe.edu.tr

Özet:

 

Bu çalışmada  Devlet Personel Başkanlığı tarafından çerçevesi çizilen ve bütün kamu kuruluşları için zorunlu tutulan  norm kadro saptama süreci  literatürle ilişkili olarak açıklanmıştır.  Ardından cami hizmetlerinin genel yapısı ve özellikleri anlatılarak DPB tarafından uygulanması istenen yaklaşımın yarattığı sorunlar ortaya konularak neden yeni bir modelin gerekli olduğu açıklanmıştır. Son bölümde ise  yaklaşık 77.000 caminin norm kadrolarının  saptanabilmesi için camilerin çeşitli faktörler açısından puanlanmasına ve sınıflandırılmasına dayalı yeni bir model geliştirilmiştir.

 

Abstract:

 

A Model Proposal  for  Identıfyıng Staffıng  Norms of  Mosques in T urkey

 

In this paper, the process of staffing norms that was outlined and issued as an absolute necessity for  all public enterprises and institutions for implementation by State Personnel Department, has been briefly explained.  Then conditions, in which mosque services are  delivered,  were explained. Problems that may be created by the compulsion of the State Personnel Department and the rationale for the new model were explained . In the last section there has been developed and suggested a new model based on a grade and classification system by using some factors, in order to determine the staffing norms for about 77.000 mosques throughout  Turkey.

 

 

ÖTEKİ SORUNSALININ "ALTERİTE" KAVRAMI ÇERÇEVESİNDE YENİDEN OKUNMASI ÜZERİNE BİR DENEME

 

F. Hilâl ONUR

(Dr., Hacettepe Üniversitesi, Kamu Yönetimi Bölümü, 06800, ANKARA)

 ohilal@hacettepe.edu.tr

 

Özet:

 

Bu çalışmada, "öteki" kuramının temelini oluşturan alterite kavramı, söz konusu kuramın önde gelen yorumcuları Levinas, Kristeva ve Waldenfels-nın görüşlerinden hareketle irdelenmiştir. Zira, modern toplumların belirleyici nitelikleri arasında yer alan içleme-dışlama problematiğinin, yeni bir okumayla tekrar ele alınmasının zorunlu olduğu düşünülmektedir. Bu anlamda, öteki kuramının hoşgörü, çok kültürlülük, farklılık  gibi görece yeni olgularının, literatürün klasik varsayımlarını aşan bir perspektifte incelenmesinin yerinde olacağı savunulmaktadır.

 

Abstract:

 

An Attempt for Rereading on the Problematic of the other in the Framework of the "Alterity" Concept

 

This study aims at investigating “alterity,” which is one of the basic concepts of the theory of the “other” by focusing on the views of the mainstream theorists like Levinas, Kristeva and Waldenfels. As it is one of the determining features of the modern societies, the problematic nature of inclusion-exlusion should be reconsidered. In this juncture, it is argued that the relatively new phenomena of tolerance, multiculturalism and difference should be analyzed by transcending the classical assumptions of the other literature.