İktisat

Zafer ÇALIŞKAN                    Bileşik Üretim Sürecinde Alan Ekonomilerinin

                                                    Test Edilmesi: Hastane Maliyet Fonksiyonu

                                                    Tahminine Dayanan Bir Uygulama.................................. 1-20

Pelin ÖGE GÜNEY                    İstikrar Politikaları, Hedefleme Stratejileri ve

                                                    Türkiye Örneği.................................................................... 21-44

Muammer ŞİMŞEK                  Döviz Kurundaki Değişkenliğin Türkiye’nin

Cem KADILAR                        İhracatına Uzun Dönemli Etkisi......................................... 45-68

Sevda YAPRAKLI                   Türkiye’de Dış Ticaret Fiyatları ile Reel Döviz

                                                    Kuru Arasındaki İlişki: Ekonometrik Bir Analiz.............. 69-87

İşletme

Muazzez BABACAN               Pazarlamada Vekalet Teorisi ve 

Engin Deniz ERİŞ                     Kavramsal  Bir Model Geliştirme...................................... 89-110

Hakan ÇELİK                            Gönüllü Teknoloji Kabulü: İnternet Kullanımını

İsa İPÇİOĞLU                           Benimseme Davranışı Üzerine Bir Araştırma.................. 111-159

Meral ELÇİ                                Etik İklimin Örgütsel Vatandaşlık

Lütfihak ALPKAN                   Davranışlarına Etkileri........................................................ 141-170

Bahtışen KAVAK                    Perakendecide Ürüne Ayrılan Raf Alanının

Zeynep Yıldız ERGUN             Marka Sermayesi Üzerindeki Etkisi: Kolayda

                                                    Ürünler Üzerine Ampirik Bir Uygulama........................... 171-188

Murat Selim SELVİ                   Assessing Drivers of Brand Choice Process

İbrahim KILIÇ                           of University Students....................................................... 189-210

Hatice ÖZUTKU                      Toplam Kalite Yönetimi Uygulamaları ve İşletme

                                                Performansı Arasındaki İlişkinin Analizi: Türk

                                                    İmalat Endüstrisinde Bir Alan Araştırması...................... 211-240

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi

Mete YILDIZ                            Kamu Siyasaları Açısından

                                                    Cep Telefonu Teknolojisi ve Mobil Devlet................ 241-263

Yazarlara Duyuru................................................................................................................ 265-268

(Notes for Contributors)

HAKEMLER / REFEREES

Muhittin ACAR                                                                    Selçuk Üniversitesi

Mustafa AKKAYA                                                              Ankara Üniversitesi

Arzu AKKOYUNLU                                                           Hacettepe Üniversitesi

Sanam ALKİBAY                                                                 Gazi Üniversitesi

Mahmut ARSLAN                                                                Hacettepe Üniversitesi

Mehmet Devrim AYDIN                                                      Hacettepe Üniversitesi

Naci CANPOLAT                                                                Hacettepe Üniversitesi

Selim ÇAĞATAY                                                                 Hacettepe Üniversitesi

Ali ÇAĞLAR                                                                        Hacettepe Üniversitesi

Hatice ÇALIPINAR                                                              Hacettepe Üniversitesi

Özlen ÇELEBİ                                                                      Hacettepe Üniversitesi

Lütfü ERDEN                                                                       Hacettepe Üniversitesi

Azize ERGENELİ                                                                 Hacettepe Üniversitesi

Halit GÖNENÇ                                                                     Hacettepe Üniversitesi

Burak GÜNALP                                                                   Hacettepe Üniversitesi

Arzu İLSEV                                                                           Hacettepe Üniversitesi

Argun KARACABAY                                                          Ankara Üniversitesi

Hatice KARAÇAY                                                               Hacettepe Üniversitesi

M. Baha KARAN                                                                 Hacettepe Üniversitesi

Bahtışen KAVAK                                                                 Hacettepe Üniversitesi

Mustafa KILIÇ                                                                     Hacettepe Üniversitesi

Hakan KIRIMLI                                                                   Bilkent Üniversitesi

Doğan Nadi LEBLEBİCİ                                                       Hacettepe Üniversitesi

Ayşegül Kaplan MENGİ                                                      Ankara Üniversitesi

Yaşar METHİBAY                                                               Gazi Üniversitesi

Orhan MORGİL                                                                   Hacettepe Üniversitesi

Hilal ONUR                                                                          Hacettepe Üniversitesi

Rifat ORTAÇ                                                                        Gazi Üniversitesi

Kemal ÖKTEM                                                                    Hacettepe Üniversitesi

Aslıhan ÖĞÜN                                                                     Hacettepe Üniversitesi

Uğur ÖMÜRGÖNÜLŞEN                                                   Hacettepe Üniversitesi

Hüseyin ÖZEL                                                                      Hacettepe Üniversitesi

Leyla ÖZER                                                                          Hacettepe Üniversitesi

Ülkü ŞİŞİK                                                                            Hacettepe Üniversitesi

Mehmet TOKAT                                                                  Hacettepe Üniversitesi

Ömer TORLAK                                                                    Osmangazi Üniversitesi

İşaya ÜŞÜR                                                                          Gazi Üniversitesi

Burçin YERELİ                                                                     Hacettepe Üniversitesi

Mete YILDIZ                                                                        Hacettepe Üniversitesi

Ömer YURTSEVEN                                                             Çankaya Üniversitesi

BİLEŞİK ÜRETİM SÜRECİNDE ALAN EKONOMİLERİNİN TEST EDİLMESİ: HASTANE MALİYET FONKSİYONU TAHMİNİNE DAYANAN BİR UYGULAMA

Zafer ÇALIŞKAN

Öz

Bazı üretim süreçlerinde birden çok girdi kullanılarak birden çok mal ve hizmet üretilebilmektedir. Bunun yanında, aynı girdinin değişik birimleri ile birden çok mal ve hizmetin üretilmesi de olanaklıdır. Bileşik üretim süreci olarak tanımlanan bu durumda çıktıların birlikte elde edilmesinin bir maliyet üstünlüğü yarattığı ileri sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı ise, bileşik üretim sürecinde bir maliyet üstünlüğünün var olup olmadığını ortaya koyabilmek için bileşik üretimin yeterli koşulu olarak kabul edilen alan ekonomilerinin test edilmesidir. Bu amaçla, T.C. Sağlık Bakanlığı’na bağlı 84 il genel hastanesi için bir translog maliyet fonksiyonu tahmini yapılmaktadır.

Çalışmada, bağımlı değişken olarak tanımlanan toplam değişken maliyet, işgücü ile ilaç-sarf malzemeleri harcamalarından oluşurken, hastane çıktısı olarak poliklinik, taburcu ve hasta günü sayıları kullanılmaktadır. Değişken girdi olarak ise personel ile ilaç ve sarf malzemeleri kullanılmaktadır. Çıktı çiftleri arasında yapılan hesaplamalara göre poliklinik ile taburcu çıktıları arasında alan ekonomileri bulunurken, poliklinik ile hasta günü arasında alan ekonomileri bulunamamıştır.

Anahtar Sözcükler: Çok ürünlü firma, bileşik üretim, translog maliyet fonksiyonu, alan ekonomileri.

Abstract

Testing The Economies of Scope in Joint Production: An Application based on Hospital Cost Function Estimation

In some production processes, multiple products can be produced by using multiple inputs. At the same time, various portions of the very same input can be used to produce multiple products. It is argued in the literature that this joint production of goods and services can give rise a cost advantage for the firm. The aim of this paper is to test the economies of scope that is considered as a sufficient condition for joint production in order to see whether there is such a cost advantage. With this aim, a translog cost function for 84 hospitals governed by Ministry of Health, the Republic of Turkey is estimated.

The dependent variable, the total variable cost, is defined as the total expenditure on labour, drugs-supplies. Hospital outputs are represented by the number of outpatient visits of discharged and of total patient days. The study uses personnel, drugs-supplies as variable inputs. Calculation carried out the output pairs reveals that economies of scope are present for outpatient visits and discharges. Hospitals do not seem to gain efficiencies from the joint production of outpatient visits an inpatient days.

Keywords: Multiproduct firm, joint production, translog cost function, economies of scope.

İSTİKRAR POLİTİKALARI, HEDEFLEME STRATEJİLERİ VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Pelin ÖGE GÜNEY

Öz

Bu çalışmada, enflasyonu kontrol altına almak için uygulanan istikrar politikalarının genel özelliklerinin ortaya koyulduktan sonra uygun istikrar politikası seçiminde dikkat edilmesi gereken noktaların ele alınması, temel hedefleme stratejileri olan döviz kuru hedeflemesi, parasal hedefleme ve enflasyon hedeflemesi stratejilerinin avantajlı ve dezavantajlı yönlerinin değerlendirilmesi ve Türkiye’de 2000 yılından itibaren uygulanan istikrar politikaları çerçevesinde en uygun politikanın tartışılması amaçlanmaktadır.

Anahtar Sözcükler: İstikrar politikaları, döviz kuru hedeflemesi, parasal hedefleme, enflasyon hedeflemesi.

Abstract

Stabilization Policies, Targetting Strategies and the Turkish Case

The aim of this paper is to present general features of stabilization policies which are used to control inflation and analyse main points to choose appropriate stabilization policies, then put forward advantages and disadvantages of the main targetting strategies comprising exchange rate targetting, monetary targetting and inflation targetting and discuss the most appropriate policy for Turkey in the light of the stabilization policies which are put into practice from 2000.  

Keywords: Stabilization policies, exchange rate targetting, monetary targetting, inflation targetting.

DÖVİZ KURUNDAKİ DEĞİŞKENLİĞİN TÜRKİYE’NİN İHRACATINA UZUN DÖNEMLİ ETKİSİ

Muammer ŞİMŞEK

Cem KADILAR

Öz

Bu çalışmada, eşbütünleşme analizinde yeni geliştirilen sınır testi tekniği kullanılarak döviz kurundaki değişkenliğin Türkiye’nin ihracatına uzun dönemli etkisi incelenmektedir. Döviz kurundaki değişme, GARCH modellemesi ile ölçülmektedir. Elde edilen sonuçlar, Türkiye’nin ihracat talebinin, döviz kurundaki değişkenliğin uzun dönemli etkisine duyarlı olmadığını göstermiştir.

Anahtar Sözcükler: İhracat hacmi, döviz kuru değişkenliği, birim kök, kısıtsız hata düzeltme modeli, eşbütünleşme analizi, sınır testi, kritik sınır değerleri, GARCH.

Abstract

The Long Run Effecf of Exchange Rate Volatility on Turkey’s Export

In this study, the long-term effect of the exchange rate volatility on Turkey’s export has been investigated using the recently developed bounds testing technique in cointegration analysis. Exchange rate volatility has been obtained by GARCH modelling. The results show that Turkey’s export demand is not sensitive to the exchange rate volatility in the long run.

Keywords: Export volume, exchange rate volatility, unit roots, unresricted error correction model, cointegration analysis, bounds testing, critical value bounds, GARCH.

TÜRKİYE’DE DIŞ TİCARET FİYATLARI İLE REEL DÖVİZ KURU ARASINDAKİ İLİŞKİ: EKONOMETRİK BİR ANALİZ

Sevda YAPRAKLI

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de dış ticaret fiyatları ile reel döviz kuru arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaçla 1982: 1-2004: 4 dönemi için, ihracat ve ithalat fiyat endeksleri ile reel efektif döviz kuru endeksi arasındaki ilişkiler, çok değişkenli eş-bütünleşme analizi ve hata düzeltme modeli kullanılarak ekonometrik açıdan analiz edilmektedir. Analiz sonuçlarına göre, uzun dönemde reel döviz kuru ithalattan negatif, ihracattan pozitif olarak etkilenmektedir. Ancak reel döviz kurundan ithalat ve ihracat fiyatlarına doğru bir nedensellik ilişkisi söz konusu değildir. Bununla birlikte, ithalat fiyatlarından ihracat fiyatlarına doğru tek yönlü nedenselliğin bulunduğu görülmektedir.

Anahtar Sözcükler: Dış ticaret fiyat endeksleri, reel döviz kuru, dış ticaret hadleri, VEC modeli.

Abstract

The Relationship Among Foreign Trade Prices and Real Exchange Rate in Turkey: An Econometrics Analysis

The purpose of this paper is to investigate the relationship between foreign trade prices and real exchange rate in Turkey. For this purpose for the period of 1982:1-2004:4, the relationships among export and import price indexes and real effective exchange rate index are analyzed econometrically by employing multivariate cointegration analysis and error correction model. According to the results, real exchange rate is negatively effected by import price, and positively by export price in the long run. But there exist no Granger cause relationship from real exchange rate towards import and export prices. However, it is observed that one-directional causality exists from import price to export price.

Keywords: Foreign trade price indexes, real exchange rate, terms of trade, VEC model.

PAZARLAMADA VEKALET TEORİSİ ve 

KAVRAMSAL  BİR MODEL GELİŞTİRME

Muazzez BABACAN

Engin Deniz ERİŞ

Öz

Hızla değişen ekonomik, teknolojik ve sosyal çevre içinde örgütler ve yönetim anlayışları da değişmektedir. Yönetim anlayışları örgüt içi ve dışındaki ilişki ve etkinlikleri biçimlediğinden modernite sonrasında yönetim modelleri de yeni çerçevelerle açıklanmıştır. Bu çalışmada, postmodern yaklaşımlardan biri olarak vekalet teorisi, temel kavramları, literatür sunumu ve pazarlamada uygulanma alanları ve açılımları ile ele alınarak, orijinal bir kavramsal model geliştirilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Pazarlama, vekalet teorisi, postmodernite, yönetim anlayışları, model.

Abstract

Agency  Theory in Marketing: A Conceptual Model Development

In the rapidly changing economical, technological and social environments, organizations and management philosphies are also adapting to the change. Because management philosophies shape the activities and relationships within and without the organization, management models have been explained in new frames in the postmodern period. In this study, agency theory, as one of the postmodern approaches, is discussed with its basic concepts, literature presentation and applications in marketing, and we attempt to develop an original conceptual model.

Keywords: Marketing, agency theory, postmodernity, management philosophies, model.

GÖNÜLLÜ TEKNOLOJİ KABULÜ: İNTERNET KULLANIMINI BENİMSEME DAVRANIŞI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Hakan ÇELİK

İsa İPÇİOĞLU

Öz

İnternet, bir öğretim ve öğrenim aracı olarak ilgili taraflara birçok fırsatlar sunmaktadır. Eğitim kurumları, sınıf ortamında verdikleri dersleri desteklemek ve uzaktan yaygın eğitim programlarının çevrimiçi uzantılarını gerçekleştirmek amacıyla artan oranda interneti kullanmaktadır. Yapılan araştırmalar, bu kurumların İnternetle bütünleşme çabalarının başarısını etkileyen kritik faktörün, İnternetin öğrenciler tarafından benimsenmesi olduğunu göstermektedir. Yazında zorunlu ve gönüllü teknoloji kabulünü açıklayan farklı kuramlar bulunmasına rağmen, özellikle İnternet kullanımını benimseme davranışının nasıl açıklanacağı konusunda bir fikir birliği bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı; yazındaki farklı kuramları birleştirerek, öğrencilerin İnterneti benimseme davranışlarını tahmin eden yapısal bir modelin geliştirilmesi ve uygunluğunun denenmesidir. Bu kapsamda algılanan kullanışlılık, kullanım kolaylığı, kullanım keyfi, kişisel yeterlilik, zemin hazırlayıcı şartlar, teknoloji korkusu, öznel normlar ve davranışsal eğilimler arasındaki ilişkileri yansıtan kuramsal bir araştırma modeli oluşturulmuştur. 306 üniversite öğrencisinden elde edilen veriler kullanılarak açıklayıcı, doğrulayıcı ve Yapısal Denklem Modelleme (SEM) analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda algılanan kullanışlılık, kullanım kolaylığı, kullanım keyfi, teknoloji korkusu ve öznel normların, öğrencilerin İnterneti benimseme davranışlarını etkiledikleri bulunmuştur.  

Anahtar Sözcükler: Internet Kullanımını Benimseme, Teknoloji Kabul Modeli.

Abstract

Voluntary Technology Acceptance:  A Research on the Acceptance Behaviour of Internet Usage

Internet offers many possibilities to the interested parties as a learning and teaching tool. Educational institutions have a growing interest to incorporate this tool into their traditional classroom instructions for the enhancement and their distance-learning programs for the on-line extensions. The results of the prior researchs show that the most critical factor affecting the success of these efforts is the student’s acceptance of the Internet. Although the literature is full of theories aimed to explain the individual technology acceptance in both mandatory and voluntary settings, there isn’t any general agreement on how to explain specifically Internet acceptance behavior. So, the purpose of this study is to develop and test a structured model predicting the students’ acceptance of Internet by unifying the different theories from the Information Technologies field. In this framework, a theoretical research model reflecting the relationships between perceived usefulness, ease of use, enjoyment, self-efficacy, facilitating conditions, technology anxiety, subjective norms and behavioral intentions is proposed. Explatory, confirmatory and SEM (Structural Equation Model) analysis are applied to examine the casual ordering in the research model by using data collected from 306 students. The results suggest that perceived usefulness, ease of use, enjoyment, technology anxiety and subjective norms are the important determinants of the students’ Internet acceptance behaviors. 

Keywords: Internet acceptance behavior, technology acceptance model.

ETİK İKLİMİN ÖRGÜTSEL VATANDAŞLIK DAVRANIŞLARINA ETKİLERİ

Meral ELÇİ

Lütfihak ALPKAN

Öz

Örgütler üzerindeki pozitif etkisinden ötürü, Örgütsel Vatandaşlık Davranışları (ÖVD), araştırmacıların ilgisini ne kadar çok çekse de, Etik İklimin ÖVD üzerindeki etkileri hakkında göreceli olarak çok az şey bilmekteyiz. Bu çalışma ile Etik İklim ve ÖVD ile ilgili teorik ve ampirik gelişmeler değerlendirilmiş, ÖVD’nin yaygın kabul görmüş boyutları ile (Diğerlerini Düşünme, Nezaket Tabanlı Bilgilendirme, Gönüllülük ve Centilmenlik, İleri Görev Bilinci ve Örgütün Gelişimine Destek Verme) bu tür davranışların en önemli öncüllerinden olduğunu öngördüğümüz örgütlerin Etik İklim tiplerinin dokuz boyutu (Kişisel Çıkar, Kurum Çıkarı, Verimlilik, Arkadaşlık, Takım Çıkarı, Sosyal Sorumluluk, Kişisel Etik Kuralları, Kurumsal Etik Kuralları ile Kanunlar ve Mesleki Etik Kuralları) arasındaki ilişki, İstanbul’da telekomünikasyon sektöründe çalışan toplam 1174 kişi üzerinde yapılan bir anket çalışmasıyla sorgulanmıştır. Bu sayede örgüt etkinliğini ÖVD vasıtasıyla arttırmada etkili faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Sonuçlara göre, İyilikseverliğin hakim olduğu iklimler (Sosyal Sorumluluk, Arkadaşlık) ile İlkelilik iklimlerinin (Kurumsal Ahlak Kuralları, Kişisel Ahlak Kuralları) ÖVD’yi güçlü bir şekilde pozitif yönde etkilediği ortaya çıkmaktadır. Egoist İklimlerden, Verimliliğin ÖVD’yi pozitif, Kurum Çıkarı ikliminin ise ÖVD’yi negatif yönde etkilediği, araştırmadan elde edilen diğer bulgular arasındadır.

Anahtar Sözcükler: Etik iklim, örgütsel vatandaşlık davranışları (ÖVD)

Abstract

The Influences of Ethical Climate on Organizational Citizenship Behaviors

Organizational Citizenship Behaviors’(OCBs) positive impact on organizational effectiveness is a well known fact in different settings according to the past literature. However, studies on the effects of the Ethical Climate on Organizational Citizenship Behaviors are surprsingly rare. This study reviews the theoretical and emprical studies about Ethical Climate and Organizational Citizenship Behaviors, and investigates the relationships among the nine dimensions of Ethical Climate (e.g. Self-Interest, Company Profit, Efficiency, Friendship, Team Interest, Social Responsibility, Personal Morality, Company Rules & Procedures and Laws & Professional Codes) and the five dimensions of Organizational Citizenship Behaviors (e.g. Altruism, Courtesy, Sportsmanship, Conscientiousness, Civic Virtue). The relationships are analyzed by means of the data collected from 1174 empolyees working in the telecommunication sector in İstanbul. The results indicate that Benevolent Climates (Social Responsibility, Friendship) and Principled Climates (Company Rules & Procedures and Personal Morality) are positively related to OCBs. While Efficiency impacts OCBs positively, focusing on Company Profit effects OCBs negatively.

Keywords: Ethical climate, organizational citizenship behaviors (OCBs).

PERAKENDECİDE ÜRÜNE AYRILAN RAF ALANININ MARKA SERMAYESİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: KOLAYDA ÜRÜNLER ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

Bahtışen KAVAK

Zeynep Yıldız ERGUN

Öz

Bu çalışmanın amacı, perakende mağazalarında, ürünlere ayrılan raf genişliğinin, ürünlerin marka sermayesi değeri ve buna bağlı olarak tüketicilerin satın alma eğilimleri üzerine etkisinin tespit edilmesidir. Bu amaçla, önce marka sermayesi bileşenleri olarak, marka farkındalığı ve marka imajı belirlenmiş ve Ankara’daki bir hipermarketin müşterilerine 130 adet anket uygulanmıştır. Anket soruları, bu hipermarkette yer alan diğer pazarlama faaliyetleri benzer olan, fakat farklı raf genişliklerinde sergilenen iki kolayda ürün markasına yönelik olarak hazırlanmıştır. Ulaşılan sonuçlara göre, raf alanı genişliğinin marka sermayesini artırıcı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, marka sermayesinin satın alma eğilimini olumlu yönde etkilediği ve bu etkinin geniş raf alanına sahip ürün için daha kuvvetli olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler : Marka sermayesi, marka farkındalığı, marka imajı, satınalma eğilimi.

Abstract

The Influence of Retailing Shelf Space on Brand Equity: An Empirical Examination on Convenience Goods

The purpose of this study to investigate whether the amount of shelf space allocated to a brand affects brand equity and also purchasing intension. For this purpose, first of all, the components of brand equity were identified as Brand awareness and image then questionnaires of 130 were conducted on the customers that usually shop at a hypermarket in Ankara. The questions were about two branded convenience goods, which have similar marketing and promotional activities, but displayed at varied amount of shelf space in that hypermarket. Results indicate that the amount of shelf space significantly influences the brand equity. It is also found that purchasing intention of customers increases with the increasing of brand equity, and the existing relationship is significantly higher for the product with the largest shelf space.

Keywords: Brand equity, brand awareness, brand image, purchasing intention.

ASSESSING DRIVERS OF BRAND CHOICE PROCESS OF UNIVERSITY STUDENTS

Murat Selim SELVİ

İbrahim KILIÇ

Abstract:

Consumers are tending to the proprietary goods when they have difficulty in making purchase decision among the similar or different product categories. Customers become loyal and prefer the brands-they believe that these brands can meet individual needs and expectations. In this study, proportions spent on favourite brands of the university students in the six product category and attitudes related with some factors which can be effective in brand loyalty and brand choice process based on price insensitive were measured by using questionnaire. However, data provided was compared (using Analysis of Variance and T-Test for Independent Samples) by demographic characteristics of the students and was found out significant differences. According to the results, while shampoo category has the highest level of proportion spent on favourite brand, chocolate and shampoo have the least price insensitive in the product categories. In addition, It’s identified that quality is the most effective factor in brand choice in terms of students.

Keywords: Brand, brand choice, brand loyalty, favourite brand, university students.