2006/24(2)

İÇİNDEKİLER

İktisat

Nasip BOLATOĞLU

Türkiye’de Enflasyon ve Nominal Faiz Oranları Arasındaki Uzun Dönemli İlişki: Fisher Etkisi

1

Levent KÖSEKAHYAOĞLU

Teknoloji Üretme Yeteneği, Verimlilik ve Dış Ticaret: Türkiye ve AB’nin Yeni Üyeleri Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme 

17

İşletme

Semra AŞÇIGİL

Job Attributes and Work Attitudes:  A Research in a Manufacturing Company

47

Mehmet S. İLKAY

Emre ASLAN

ISO 9001: 2000 Kalite Yönetim Sisteminin Kayseri Bölgesindeki KOBİ’lerin Performanslarına Etkileri Üzerine Bir Araştırma

67

Pınar BAYHAN KARAPINAR

Arzu İLSEV

Azize ERGENELİ

İş-Aile ve Aile-İş Çatışmasına Etki Eden  Demografik Değişkenler ve Bu Çatışmalar Arasındaki İlişki

85

Bahtışen KAVAK

Nurettin İBRAHİMOĞLU

Benlik Algısı ve Kendini Kurgulama Düzeyinin Marka Sadakati Üzerindeki Etkisi: Üniversite Öğrencileri Üzerinde Bir Araştırma

109

H. Hasan ÖRKCÜ

Filiz KARDİYEN

İllerin Gelişmişlik Düzeylerini Sıralama ve  Sınıflama Bakımından Veri Zarflama Analizi ve Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemlerin Karşılaştırılması Üzerine Bir Çalışma

127

Nurcan YÜCEL

Leyla ÖZER

İlişki Pazarlaması, Firmalar Arasındaki İşbirliği ve Güven İlişkisi

153

Maliye

Ali Rıza GÖKBUNAR

Mali Sistemdeki Değişimlerin Toplumsal Yapı Üzerine Etkisi: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e

177

Ekrem KARAYILMAZLAR

Küreselleşme Sürecinde Yoksulluk ve Eğitim

205

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi

Mehmet D. AYDIN

Sözsüz İletişim ve İş Ortamında Üstün Başarı: Öğretim Elemanları Örneği

227

Bican ŞAHİN

Conspiracy or Social Change? A Literature Review on Transnational NGO Networks

257

Sosyal Hizmet

İbrahim CILGA

Okullarda Demokrasi Uygulamalarına Katılan  ÖğrencilerinAilelerinde Demokrasi ve Katılım

273

Uluslararası İlişkiler

Mehmet DALAR

Firat ve Dicle Nehirlerinin Adil ve Makul Kullanımını Etkileyen Faktörler

297

Yazarlara Duyuru

(Notes for Contributors)

335

Güneri AKALIN

Hacettepe Üniversitesi

Arzu AKKOYUNLU

Hacettepe Üniversitesi

Ramazan AKTAŞ

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi

Semra ARIKAN

Hacettepe Üniversitesi

Mahmut ARSLAN

Hacettepe Üniversitesi

Ünsal BAN

Gazi Üniversitesi

Nasip BOLATOĞLU

Hacettepe Üniversitesi

Selim ÇAĞATAY

Hacettepe Üniversitesi

Ali ÇAĞLAR

Hacettepe Üniversitesi

Emin ÇARIKÇI

Çankaya Üniversitesi

Tarkan ÇAVUŞOĞLU

Hacettepe Üniversitesi

Özlen ÇELEBİ

Hacettepe Üniversitesi

Azize ERGENELİ

Hacettepe Üniversitesi

Aylin GÖRGÜN

Hacettepe Üniversitesi

M. Cahit GÜRAN

Hacettepe Üniversitesi

Mübariz HASANOV

Hacettepe Üniversitesi

Sencer İMER

Hacettepe Üniversitesi

Hatice KARAÇAY

Hacettepe Üniversitesi

M. Baha KARAN

Hacettepe Üniversitesi

Argun KARACABAY

Ankara Üniversitesi

Asker KATARİ

Hacettepe Üniversitesi

Bahtışen KAVAK

Hacettepe Üniversitesi

Mete Kaan KAYNAR

Hacettepe Üniversitesi

Ayşegül KİBAROĞLU

Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Akın KOÇAK

Ankara Üniversitesi

Sema KURTULUŞ

İstanbul Üniversitesi

Ayşegül Kaplan MENGİ

Ankara Üniversitesi

Hakan MIHÇI

Hacettepe Üniversitesi

Orhan MORGİL

Hacettepe Üniversitesi

Aslıhan ÖĞÜN

Hacettepe Üniversitesi

Uğur ÖMÜRGÖNÜLŞEN

Hacettepe Üniversitesi

Özlem ÖZKANLI

Ankara Üniversitesi

Hüseyin ÖZEL

Hacettepe Üniversitesi

Abuzer PINAR

Ankara Üniversitesi

Armağan TARIM

Hacettepe Üniversitesi

Erdinç TELATAR

Hacettepe Üniversitesi

Ömer TORLAK

Osmangazi Üniversitesi

Umur TOSUN

Hacettepe Üniversitesi

Aydın ULUCAN

Hacettepe Üniversitesi

TÜRKİYE’DE ENFLASYON VE NOMİNAL FAİZ ORANLARI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ: FISHER ETKİSİ

Nasip BOLATOĞLU

Öz

Enflasyonist beklentilerin faiz oranları üzerindeki etkisi konusunda, likidite etkisi ve Fisher etkisi olmak üzere iki farklı görüş bulunmaktadır. Likidite etkisine göre, enflasyon beklentilerinde gerçekleşen bir artış, gerek nominal faiz oranının gerekse de reel faiz oranının düşmesine neden olacaktır. Fisher etkisine göre ise, enflasyon beklentilerindeki değişim uzun dönemde birebir olarak nominal faiz oranına yansıyacaktır. Bu da para politikasının reel faiz oranı üzerinde etkisinin olmayacağını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla nominal faiz oranı ile enflasyon oranı arasındaki uzun dönemli ilişkinin test edilmesi para politikasının etkileri açısından büyük bir önem kazanmaktadır. Bu çalışmada uyarlanmış beklentiler varsayımı altında Türkiye için Fisher etkisinin varlığı araştırılmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Fisher etkisi, faiz oranları, enflasyon beklentileri.

Abstract

The Long-Run Relationship between the Inflation Rate and

Nominal Interest Rate in Turkey: The Fisher Effect

In economic literature there are two different views on the effects of inflation expectations on interest rates, called liquidity effect and Fisher effect. According to the liquidity effect, an increase in inflationist expectations results as a decrease in both nominal and real interest rates. According to the Fisher effect, there is a one-to-one correspondence between a change in inflation expectations and nominal interest rate in the long-run which implies that monetary policy is irrelavant on the real interest rate. Therefore a test of the long run relationship between nominal interest rate and inflation rate is important on understanding the effects of the monetary policy on interest rates. In this study the presence of the Fisher effect is investigated for Turkey under the assumption of adaptive expectations.

Keywords: Fisher effect, interest rates, inflation expectations.

TEKNOLOJİ ÜRETME YETENEĞİ, VERİMLİLİK VE DIŞ TİCARET: TÜRKİYE VE AB’NİN YENİ ÜYELERİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME

Levent KÖSEKAHYAOĞLU

Öz

Bu makalede, Türkiye ve AB’nin yeni üyeleri yeni teknoloji üretme yeteneği, verimlilik düzeyi ve dış ticaret yapısı açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmada ilk olarak, ‘yeni ticaret teorisi’ ile ülkeler arası büyüme farklarının ülkelerin beşeri sermaye ve yeni teknoloji üretme (taklit etme) yeteneği farklarıyla açıklandığı ‘içsel büyüme teorisi’nin çıkarsamaları arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Daha sonra, Grubel-Lloyd indeksi kullanılarak Türkiye ve yeni AB üyelerinin dış ticaretinde endüstri-içi ticaretin payı incelenmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, Türkiye’nin yeni ürünler üretmedeki nispi yetersizliği ülkenin toplam ihracatında yüksek teknoloji ürünlerinin düşük bir paya sahip olmasını ve araştırma kökenli mallarda endüstri içi ticaretin düşük seviyelerde kalmasını açıklamada oldukça önemli ipuçları vermektedir. Bu sonuç, yeni ticaret ve büyüme teorilerinden elde edilen çıkarsamaları doğrular niteliktedir.  

Anahtar Sözcükler: Teknoloji, toplam faktör verimliliği, endüstri içi ticaret.

Abstract

Technology Production Skill, Productivity and Foreign Trade:

A Comparative Analysis on Turkey and EU’s New Members

This paper compares the new ten members of the European Union (EU) and Turkey in terms of their ability to produce new technologies, productivity levels and trade structure. Firstly, the link between findings of the ‘new trade theory’ and the ‘endogenous growth theory’ in which the difference between growth level of countries is attributed to the differences in human capital and skills to produce (or imitate) new technologies are examined. Then, the share of intra-industry trade in total trade of Turkey and the new members is analyzed by using Grubel-Lloyd index. Results suggest that Turkey’s relative backwardness in creating new products is well reflected in its low share of high-tech exports and particularly in poor performance of intra-industry trade in research oriented goods. This result confirms the main conclusions derived from the new approaches on trade and growth.

Keywords: Technology, total factor productivity, intra-industry trade.

JOB ATTRIBUTES AND WORK ATTITUDES:

A RESEARCH IN A MANUFACTURING COMPANY

Semra F. AŞCIGİL

Abstract

This paper aims to explore the impact of teamwork participation on employee satisfaction and commitment in a manufacturing company. Along with teamwork, perceptions of job characteristics such as autonomy and complexity form the variables whose impact on attitudes has been studied. The findings of regression analysis reveal that the change in commitment level is significantly explained by complexity whereas the only significant independent variable explaining change in job satisfaction was job group. Teamwork participation does not make a difference in neither job satisfaction nor company commitment. The findings are interpreted combined with the findings of interviews to understand the social context in which teamwork is implemented.

Keywords: Teams, commitment, satisfaction, job related attitudes.

Öz

İşin Nitelikleri ve İş ile İlgili Tutumlar: Bir İmalat Firmasında Araştırma

Bu makale, takım çalışmalarına katılımın çalışanların işten duydukları memnuniyete ve işlerine duydukları bağlılığa olan etkisini, üretim sektöründe faaliyet gösteren bir firmada araştırmayı amaçlamaktadır. Takım çalışmasına katılımın yanısıra, özerklik ve karmaşıklık gibi iş ile ilgili nitelikler de çalışanların tutumlarına etki eden değişkenler olarak ele alınmıştır. Regresyon analizi sonucu elde edilen sonuçlar, işteki karmaşıklığın işe bağlılıkta meydana gelen değişimin istatistiksel olarak anlamlı bir yüzdesini açıklarken, yalnız meslek grubu değişkeninin işten duyulan tatmini açıkladığını göstermiştir. Takım çalışmalarına katılımın ise işten duyulan memnuniyet ve işe karşı duyulan bağlılığı etkilemediği görülmüştür. Takım çalışmalarının yer aldığı sosyal ortamın da anlaşılabilmesi için, bulgular yapılan mülakatlarla birleştirilerek yorumlanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Takımlar, işe bağlılık, memnuniyet, iş ile ilgili tutumlar.

IS0 9001: 2000 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİNİN KAYSERİ BÖLGESİNDEKİ KOBİ’LERİN PERFORMANSLARINA ETKİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Mehmet S. İLKAY

Emre ASLAN

Öz

ISO 9001 bir kuruluşun müşteri ve uygulanabilir yasal şartları karşılayarak, müşteri tatminini arttırmak için kullanabileceği bir kalite yönetim sistemi için şartları belirlemektedir, aynı zamanda bir kuruluşun toplam performansını iyileştirmek için kalite yönetim sisteminin kullanılması ve uygulanmasında yönetime yol göstermektedir. Bu bakımdan, ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Belgeli kuruluşların bu belgeye sahip olmayan kuruluşlara göre performanslarının ne durumda olduğu merak konusudur. Kayseri bölgesindeki KOBİ’ler üzerinde uygulanan anket sonucunda belgeli ve belgesiz kuruluşlar arasında performansın bazı kriterleri açısından anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Belge, firmaların finansal perforını, yenilik ve öğrenme performansları ile müşteri memnuniyeti kriterlerinden bazılarının geliştirilmesine katkıda bulunmuştur. Belgenin tedarikçi performansının iyileştirilmesine p=0.05 anlamlılık düzeyinde bir katkısının olmadığı ve firma içi performansa ise herhangi bir katkısının olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Sözcükler:  ISO 9001: 2000, performans, Kayseri, kobi.

Abstract

A Research on The Effect of ISO 9001:2000 Quality

Management System on SME's Performances in Kayseri Region

ISO 9001 determines the requirements of a quality management system for an organization to use for increasing customer satisfaction by meeting customer and legal requirements. It also guides managers to use and practice quality management system for improving total performance. In this regard, it is interesting how ISO 9001 Quality Management System certified organizations perform in comparison with non-certified organizations. As a result of a survey of SME’s in Kayseri region, significant differences were found between ISO-certified and non-certified firms according to some criteria’s of performance. Certification has contributed to improve firms’ financial performance and innovation and learning performance. Also has contributed to improve some of the criteria’s of customer satisfaction. Certification has not contributed to improve supplier performance at p=0.05 significance level and it has no contributions to improve internal business performance.

Keywords:  ISO 9001: 2000, performance, Kayseri, SME.

İŞ-AİLE VE AİLE-İŞ ÇATIŞMASINA ETKİ EDEN DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLER VE BU ÇATIŞMALAR ARASINDAKİ İLİŞKİ

Pınar BAYHAN KARAPINAR

Arzu İLSEV

Azize ERGENELİ

Öz

Bu çalışmada iş-aile ve aile-iş çatışmasını etkileyen demografik değişkenlerin belirlenmesine ayrıca bu iki çatışma arasında ilişki olup olmadığını, varsa hangi çatışmanın diğerini etkilediğinin ortaya konulmasına çalışılmıştır. Bu amaçla 286 öğretim elemanından anket yoluyla elde edilen veriler yapısal eşitlik modellemesi yoluyla değerlendirilmiştir. Elde edilen verilere göre, iş-aile çatışması ile aile-iş çatışmasına neden olan demografik değişkenler çocukların yaşı değişkeni hariç, farklı demografik değişkenlerdir. Çocukların yaşça küçük olmaları ise hem iş-aile hem de aile-iş çatışmasına neden olmaktadır. Bu çalışmanın sonuçlarına göre bireylerin yaşça büyük olması, küçük yaşta çocuklarının olması ve eşlerinin çalışmıyor olması aile-iş çatışmasına neden olmakta, aile iş çatışması da iş-aile çatışmasını etkilemektedir.

Anahtar Sözcükler: İş-aile çatışması, aile-iş çatışması, demografik değişkenler, öğretim elemanları.

Abstract

Demographic Variables Affecting Work-Family and Family-Work Conflict and the Relationship between Work-Family and Family-Work Conflict

In this study, it was attempted to determine the demographic variables that affect the work-family conflict and family-work conflict. It was also tried to determine whether there is relationship between work-family conflict and family-work conflict, if so, to undermine which conflict is influencing the other. For this purpose the data were collected from 286 academicians and the data were evaluated by structural equation modeling. According to the results, except for age of the children, variables that affect the work-family conflict and family-work conflict were different. Presence of younger children is the only source of both work-family conflict and family-work conflict. The results of the study indicated that being an older individual, presence of younger children, and being a single career couple predicts the family-work conflict which affects work-family conflict.

Keywords: Work-family conflict, family-work conflict, demographic variables, academicians.

BENLİK ALGISI VE KENDİNİ KURGULAMA DÜZEYİNİN MARKA SADAKATİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ : ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNDE BİR ARAŞTIRMA

Bahtışen KAVAK

Nurettin İBRAHİMOĞLU

Öz

Bu çalışmanın amacı, tüketicilerin ‘Benlik Algısı ve Kendini Kurgulama’ düzeylerinin davranışsal ve tutumsal marka sadakatini etkileyip etkilemediğini araştırmaktır. Bu amaçla 189 üniversite öğrencisinden anket tekniği ile veri toplanmıştır. Ulaşılan sonuçlara göre, her iki değişkenin de davranışsal sadakati arttırdığı, ancak tutumsal sadakati etkilemediği görülmüştür. Ayrıca, bu iki değişkenin birlikte etkilerinin ayrı ayrı etkilerinden daha yüksek olduğu bulunmuştur.

Anahtar Sözcükler: Marka sadakati, benlik algısı, kendini kurgulama.

Abstract

The Influence of Self Concept and Self Monitoring on Brand Loyalty :

An Investigation on University Students

The purpose of this study is to investigate if the levels of customers’ Self Concept and Self Monitoring influence his or her behavioral and attitudional loyalty. For this purpose, the data was collected by means of the questionnaire conducted on 189 university students. According to the results, both self monitoring and self concept lead behavioral loyalty rather than attitudional one. Moreover, the multiplier affect of these variables is higher than of the individual.  

Keywords: Brand loyalty, self concept, self monitoring.

İLLERİN GELİŞMİŞLİK DÜZEYLERİNİ SIRALAMA VE SINIFLAMA BAKIMINDAN VERİ ZARFLAMA ANALİZİ VE ÇOK DEĞİŞKENLİ İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

H. Hasan ÖRKCÜ

Filiz KARDİYEN

Öz

Veri Zarflama Analizi (VZA) karar verme birimlerini sıralamada ve sınıflamada geniş kullanıma sahip, oldukça popüler bir analiz olarak karşımıza çıkmaktadır. Çok sayıda girdi ve çıktı değişkeni olması durumunda VZA, çok değişkenli istatistiksel yöntemlere alternatif, parametrik olmayan bir yöntemdir. Bu çalışmada, Türkiye’nin 81 ilinin, gelişmişlik düzeylerini temsil eden 14 sosyo-ekonomik ve demografik değişken bakımından sınıflanma ve sıralanma-sında VZA ve çok değişkenli istatistiksel yöntemler karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. İlleri sınıflama amacıyla çok değişkenli istatistiksel yöntemlerden Diskriminant Analizi ve aşamalı olmayan Kümeleme Analizlerinden K-Ortala-ma Tekniği uygulanmış ve bu yöntemlerin VZA ile ne kadar uyumlu olduklarını tespit etmek için ise Kappa katsayısı kullanılmıştır. İllerin gelişmişlik düzeyle-rine göre sıralanmasında ise çok değişkenli istatistiksel yöntemlerden Temel Bileşenler Analizi (TBA) kullanılmış ve bu yöntemin VZA ile olan sıralama iliş-kisi Spearman sıra korelasyon katsayısı ile test edilmiştir. Analizler sonucunda, hem sınıflama hem de sıralama amacı güdüldüğünde Veri Zarflama Analizi, çok değişkenli istatistiksel yöntemlerle iyi bir uyum sağlamıştır. Bu uyumun genellenebilir ve güvenilir nitelikte olması amacıyla yapılan simülasyon çalış-ması da benzer sonuçlar vermiştir. VZA çok değişkenli istatistiksel yöntemlerin aksine herhangi bir varsayım gerektirmemesi ve araştırmacının isteğine bağlı olarak modele yeni kısıtlar koyabilme esnekliğinin bulunması nedeniyle de araştırmacılara geniş kullanım imkanı sağlamaktadır. VZA’nın bu avantajlarına ve hem gerçek veri hem de simülasyon çalışması sonuçlarına dayanarak çok değişkenli istatistiksel yöntemlerin yerine kullanılabilecek bir yöntem olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Veri zarflama analizi, çok değişkenli istatistiksel yöntemler, sınıflama, sıralama.

Abstract

A Study on the Comparison of  Data Envelopment Analysis and Multivariate Statistical Methods in Ranking and Classifying Provinces Development Level in Turkey

Data Envelopment Analysis (DEA), a popular method, has been extensively used for ranking and classiffying the decision making units. DEA, a nonparametric technique, is an alternative method to multivariate statistical methods when it is used for the data with multiple inputs and outputs. In this study, DEA’s and multivariate statistical methods’ performances are compared in ranking and classiffying the 81 provinces of Turkey with respect to 14 social-economic and demographic variables. To classify the provinces, Discriminant Analysis, mutivariate statistical method, and K-Means Cluster Analysis, nonhierarchical clustering method are used and for determining the correspondence of these methods and DEA Kappa statistics is used. To rank the provinces with respect to their development level, Principal Component Analysis and DEA are used and these methods’ ranking relationship is tested by Spearman’s rank correlation coefficient. After the applications, for both ranking and classifying. DEA gives similar results with multivariate statistical methods. To make these correspondence, a general and reliable simulation study is done and this study has  given similar results. DEA provides researchers a wide usage opportunity since it does not need any assumptions, unlike the multivariate statistical methods and it has a flexibility to add new restrictions to model according to researchers need. Based on DEA’s advantages and both real data and simulation study results, it is concluded that DEA can be used instead of multivariate statistical  methods.

Keywords: Data envelopment analysis, multivariate statistical methods, classification, ranking.